İsveçdə siyasi və iqtisadi dairələr ölkənin Avropa Birliyinin ortaq valyutası olan avroya keçib-keçməmək barədə yenidən müzakirəyə başlayıblar.

Marja xəbər verir ki, son illərdə dəyər itirən İsveç kronu və artan geosiyasi risklər pul siyasəti suverenliyi ilə bağlı ənənəvi yanaşmanı sual altına qoymağa başlayıb.

Kron son 10 ildə 20%-dən çox dəyər itirib

İsveç kronu son on ildə avro qarşısında 20%-dən çox dəyər itirib. Son aylarda qismən bərpa müşahidə olunsa da, qəfil geosiyasi şokun valyutada kəskin ucuzlaşmaya səbəb ola biləcəyi ilə bağlı narahatlıq davam edir.

İqtisadçıların fikrincə, Baltik regionunda mümkün hərbi gərginlik və ya qlobal miqyasda böyük böhran kron üzərində ciddi təzyiq yarada bilər. Belə bir halda İsveç Mərkəzi Bankının (Riksbank) inflyasiyanı nəzarətdə saxlamaq üçün faiz dərəcələrini sürətlə artırmaq məcburiyyətində qala biləcəyi qeyd olunur. Bu isə iqtisadiyyatda kəskin yavaşlama riskini özü ilə gətirə bilər.

Hökumət ekspert şurası yaratmağı planlaşdırır

İsveçin maliyyə naziri Elisabeth Svantesson parlamentdə etdiyi çıxışda bildirib ki, sentyabr seçkilərindən sonra hakimiyyətdə qalacaqları təqdirdə avroya keçidin müsbət və mənfi tərəflərini qiymətləndirəcək ekspert şurası yaradılacaq.

2003-cü ildə keçirilən referendumda İsveç əhalisinin əksəriyyəti avroya keçidin əleyhinə çıxmışdı. 

Geosiyasi balans dəyişir

Rusiyanın Ukraynanı işğal etməsindən sonra İsveçin NATO-ya qoşulması ölkənin təhlükəsizlik siyasətində tarixi dönüş olmuşdu. Eyni zamanda, ABŞ Prezidenti Donald Trampın ticarət siyasəti və Avropaya yönəlmiş açıqlamaları da pul siyasəti suverenliyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

İqtisadçılar bildirirlər ki, xarici şoklara qarşı “təhlükəsiz liman” axtarışı avro üzvlüyünə baxışı dəyişə bilər. Lakin avro zonasının idarə olunmasına dair etimadsızlıq və gələcəkdə mümkün borc böhranlarına qoşulmaq qorxusu ictimaiyyətdə ehtiyatlı yanaşmanın davam etməsinə səbəb olur.

Eurobarometer-in sorğusuna görə, ötən il İsveçlilərin yalnız 39%-i ölkənin avroya keçməyə hazır olduğunu düşünür. Bu göstərici on il əvvələ nisbətən 7 faiz bəndi artsa da, əksəriyyət hələ də inandırılmış deyil.

Ekspertlərin fikrincə, beynəlxalq gərginliyin artması və kronun yenidən kəskin dəyər itirməsi halında ictimai dəstək sürətlə dəyişə bilər.

Avroya keçid qərarı verilsə belə, prosesin illər çəkəcəyi bildirilir. Lakin mövcud qlobal qeyri-müəyyənlik şəraitində İsveçdə valyuta müzakirələrinin qarşıdakı dövrdə daha da intensivləşəcəyi gözlənilir.